Schager messen – een eeuwenoud ambacht opnieuw gesmeed
Een Schager mes is meer dan een bijzonder gebruiksvoorwerp. Het is een tastbaar stuk Nederlandse ambachtsgeschiedenis: van grondstof tot eindproduct gemaakt in ons eigen atelier, herkenbaar aan zijn historische meesterteken en ontworpen om generaties lang
Beroemd tot ver buiten Schagen
Tussen circa 1570 en 1835 vormde Schagen het centrum van een bloeiende messenmakersindustrie. Vooral in de Molenstraat – destijds ook wel de Messenmakersstraat genoemd – werkten tientallen messenmakers en honderden gespecialiseerde ambachtslieden.
De kwaliteit van het Schager staal stond hoog aangeschreven. De messen werden door heel Nederland en tot ver over de landsgrenzen verkocht. Ze waren niet alleen scherp en degelijk, maar vaak ook rijk versierd. Een mes was in die tijd een persoonlijk bezit dat men dagelijks bij zich droeg, meenam naar tafel en soms van generatie op generatie doorgaf.
De Schager messen waren zó geliefd dat ze op grote schaal werden nagemaakt. In 1661 vaardigden de Staten van Holland en West-Friesland zelfs een plakkaat uit om namaak van het Schager mes tegen te gaan.
Herkenbaar aan de bootshaak en de halve maan
Authentieke Schager messen werden voorzien van het meesterteken van de messenmaker en het stadsmerk van Schagen: de karakteristieke bootshaak, gecombineerd met de halve maan.
Deze historische merktekens vertelden waar het mes vandaan kwam en stonden garant voor de kwaliteit van het Schager ambacht.
Toen de laatste bekende Schager messenmaker in 1835 overleed, verdween ook deze eeuwenoude traditie. Tot meestersmid en messenmaker Dave van Wijngaarden het ambacht opnieuw tot leven bracht.
Foto: Smederij Atelier Alkmaar
Een historische traditie opnieuw tot leven gebracht
Historicus Fred Timmer deed jarenlang onderzoek naar de Schager messen en hun makers. Om beter te begrijpen hoe deze messen vroeger daadwerkelijk werden vervaardigd, en te zorgen dat er geen fouten in de tekst zitten wanneer het over smeden gaat, werkte hij samen met Dave van Wijngaarden van Smederij Atelier Alkmaar.
Die samenwerking vormde het begin van een bijzondere herintroductie.
Onder het messenmerk van Smederij Atelier Alkmaar: Dave&Co. worden opnieuw Schager messen gemaakt: met de hand, in Noord-Holland en met hetzelfde gevoel voor kwaliteit, vorm en karakter dat de oorspronkelijke messen zo beroemd maakte.
Voor het gebruik van het historische meesterteken – de bootshaak met de halve maan – werd officieus toestemming verleend door de burgemeester van Schagen. Daarmee werd de Schager messenmakerstraditie na bijna twee eeuwen opnieuw in ere hersteld. Hiervoor is een prachtig hand gekaligrafeerd document opgesteld, met de handtekening van de burgemeester van Schagen: mevrouw Van Kampen - Nouwen.
Tekst gaat verder onder de afbeelding
Tekst gaat verder onder de afbeelding
Burgemeester van Schagen Mevr. Van Kampen Nouwen op bezoek in de smederij.
Alles onder één dak gemaakt
Bij Smederij Atelier Alkmaar betekent handgemaakt ook werkelijk: in eigen huis gemaakt. We beheersen het volledige proces, van de keuze en voorbereiding van de grondstoffen tot het kleinste detail van de afwerking en presentatie.
Het hout voor onze heften drogen, zagen en stabiliseren we zelf. Ons roestvaste damaststaal wordt in de eigen smederij opgebouwd en gesmeed. Bijzondere materialen en technieken halen we niet simpelweg van de plank: we vervaardigen zelf porseleinen onderdelen, maken lederen messenrollen en verzorgen zelfs de verpakkingen in eigen atelier.
Hierdoor kunnen we ieder onderdeel op elkaar afstemmen en is er creatieve vrijheid. Materiaal, vorm, balans, uitstraling en gebruik komen samen in één ontwerp, gemaakt door vakmensen die iedere stap van het proces zelf in handen hebben.
Geen anonieme onderdelen die ergens worden samengevoegd, maar een compleet ambachtsproduct met een duidelijke herkomst.
Gekozen door toonaangevende chefs
Een goed tafelmes moet niet alleen mooi zijn. Het moet prettig in de hand liggen, moeiteloos snijden en bijdragen aan de totale beleving van een gerecht.
De hedendaagse Schager messen hebben daarom hun weg gevonden naar de Nederlandse topgastronomie. Ze worden onder andere gebruikt bij sterrenrestaurant Merlet in Schoorl. Chef Jonathan Zandbergen ontwikkelde samen met Dave van Wijngaarden een bijzonder tafelmes dat aansloot bij de gerechten en uitstraling van het restaurant.
Ook voor chef Luc Kusters van restaurant Bolenius in Amsterdam maakten we Schager messen met een geheel eigen karakter. Voor deze messen vervaardigden we in ons atelier porseleinen heften. Hierop werden handgeschreven teksten in Delfts blauw aangebracht en vervolgens in het glazuur vereeuwigd.
Het resultaat is een mes waarin verschillende Nederlandse ambachten samenkomen: de messenmakerij, het smeden van damaststaal, porseleinbewerking, handschrift en de traditie van Delfts blauw. Een ontwerp dat naadloos aansluit bij de vooruitstrevende Nederlandse keuken van Bolenius, waar vakmanschap, duurzaamheid en producten van eigen bodem centraal staan.
Dat gerenommeerde chefs voor onze messen kiezen, is geen toeval. De combinatie van snijcomfort, balans, uitstraling, ambacht en Nederlandse herkomst maakt ieder Schager mes tot een volwaardig onderdeel van de culinaire ervaring.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Foto: Dave Adriaanse voor Smederij Atelier Alkmaar > Mes in messenrol voor restaurant Merlet.
Tekst gaat verder onder de video
Tekst gaat verder onder de afbeelding
Foto: Bolenius Rembrandpark
Foto: Smederij Atelier Alkmaar
Geen massaproduct, maar een mes met een verhaal
Elk Schager mes wordt met aandacht gemaakt in onze smederij en ateliers in Alkmaar. Door het handwerk en de natuurlijke materialen heeft ieder exemplaar zijn eigen nuances en karakter.
U kiest niet voor een anoniem fabrieksproduct, maar voor een duurzaam ambachtsstuk waarvan we de herkomst en vervaardiging van vrijwel ieder onderdeel kennen. Een mes waarin eeuwenoude geschiedenis samengaat met hedendaagse techniek, materiaalbeheersing en ontwerp.
Een Schager mes is gemaakt om te gebruiken, maar ook om te bewaren en door te geven. Aan een volgende generatie, bij een bijzondere gelegenheid of simpelweg aan iemand die uitzonderlijk vakmanschap weet te waarderen.
Haal een stukje moderne geschiedenis in huis.
Onze messen zijn te zien in de winkel, u kunt hiervoor een vrijblijvende afspraak maken. Er wordt aan gewerkt om ze ook online beschikbaar te maken.
Hier onder enkele foto's uit de publicatie 'Geene haken als bootshaak te slaan', door Fred Timmer van de Historische vereniging Schagen. Deze is te bestellen via onze webshop of in de winkel aan te schaffen.
Graag tot ziens in de winkel! Voor een afspraak kunt u bellen met 0031(0)72 202 9010 of mailen naar [email protected]
Wij zijn geopend van woensdag t/m zondag.