Fotografie: Ap BernhartAlvorens aan het werk te gaan wordt alles op zijn plaats gelegd en gecontroleerd. Dit is tevens een voorbereiding op het werk dat precisie en concentratie vergt.
 

Tip: Lees ook ons artikel over Japanse zwaarden in het magazine 'Messenmarkt'! Het is een driedelige serie geworden, gepubliceerd in nummer 8, 9 en 10. Je kunt 'Messenmarkt' aanschaffen via de webshop (ook abonnemnenten service).

Het vuur wordt flink opgestookt om het eerste blok te vuurlassen (smeltend op 1400°C) waardoor de afzonderlijke delen een geheel worden.

Als het staal een temperatuur van 1400°C heeft bereikt, brengt de smid het naar het aambeeld waar het met enkele hamerslagen wordt dichtgelast. (Zonder toevoeging van materiaal zoals bij electrisch lassen wel het geval is.)

Tijdens het vuurlassen wordt het staal schoner doordat de vloeibare oppervlakten de verontreiniging meevoeren. Dat zijn de 'vonken' die u hier ziet.

Nadat het blok is gevuurlast, wat op de grens van versmelting plaatsvind, wordt het blok onderzocht op slechte hechting, luchtbellen of scheuren, alvorens het licht door te 'masseren'.

Het blok wordt voorzichtig 'doorgemasseerd' om de hechting te verbeteren.

Vervolgens wordt het blok opnieuw verwarmd.

Het blok wordt uitgesmeed tot twee keer zijn eigen lengte.

Het hamerteam strekt het blok uit volgens een hamerpatroon dat de smid aangeeft, op tempo en kracht.

Met uiterste concentratie werkt het team het blok verder uit. Een fout met de voorhamer kan tot flinke ongelukken leiden, of schade aan het werkstuk of aambeeld veroorzaken.

Als het blok zijn dubbele lengte heeft bereikt, kan het worden opgemeten om het midden te bepalen.

Om verlies te beperken wordt het blok in het exacte midden bepaald

Het exacte midden wordt gemarkeerd door met een lichte hamer op de bijl te slaan waarna de positie van de kerf nogmaals wordt gecontrolleerd.

Vervolgens wordt het blok met de zware (voor-)hamer op de bijl ingehakt tot op de correct diepte.

Op deze wijze werken met een bijl vergt enige vaardigheid!!! Als deze techniek niet kundig wordt uitgevoerd is het gevaarlijk!!!

Door middel van korte hamerslagen wordt het staal schoongesmeed alvorens het wordt gevouwen

Het blok wordt dubbelgeslagen tot beide zijden elkaar raken.

Wederom wordt het staal opgestookt tot 1400°C

...en gevuurlast tot een geheel. De lagen (zichtbaar na polijsting) zijn nu verdubbeld in aantal.

Nu is het een geheel

Nu wordt het blok in de breedte uitgesmeed

Na het uitsmeden wordt het blok weer schoongesmeed.

Het blok wordt nu over de breedte ingehakt (kruislings op de vorige vouwrichting) en dubbelgevouwen.

Na het vouwen vuurlassen we het pakket weer tot een geheel, waardoor het aantal lagen zich weer heeft verdubbeld.

Na het vouwen is het pakket klaar om naar een vaste maat te worden gesmeed, zodat het met andere pakketten (van dezelfde maat) tot een constructie kan worden gevormd. (Waarbij aan de binnenkant het staal met een lager koolstofpercentage -zachterstaal- komt en aan de buitenkant het hardere. (Zie 'de constructie van een Japans zwaard'.)

Als bij het aan elkaar lassen van de diverse blokken een cruciale fout wordt gemaakt is al het voorgaande werk nutteloos geweest, en het werk kan van voor af aan opnieuw beginnen. Voor het vuurlassen van zo'n flink blok is ook een flink vuur vereist.

Het blok wordt gevormd tot de grondvorm (Sunobe) van het zwaard, het ziet er nu uit als een lange strip staal.

Rechts - een afzonderlijk pakket Links - Afzonderlijke pakketten op dezelfde maat gesmeed en samengevoegd tot drie pakketten met verschillende eigenschappen (links/rechts = mantelstaal, midden is snedestaal met een rug van zachter staal) Midden - Alle zes delen versmeed tot een blok met zes verschillende eigenschappen.

De Sunobe

De laatste hand wordt aan de facetten gelegd.

De patronen in het staal zijn hier goed zichtbaar.

Het bereiden van het kleimengsel

Om de hardingslijn (Hamon) via een bepaald patroon te laten lopen, wordt een kleimengsel gebruikt. Iedere smid heeft zijn eigen recept voor dit mengsel. Tevens zorgt de klei ervoor dat de rug trager afkoelt dan de snede, waardoor het zwaard kromtrekt en zijn speciale vorm krijgt. Tevens wordt de snede hier nog harder door omdat er spanning op komt te staan.

Het kleimengsel wordt met behulp van een spatel op het zwaard aangebracht

De patronen in het staal zijn goed zichtbaar

Het kleimengsel wordt hier in socifieke patronen aangebracht, die later in de hardingslijn (Hamon) weer terug te zien zijn.

Het patroon loopt met de punt mee

Als de klei droogt, is al ongeveer zichtbaar waar en hoe de hardingslijn (Hamon) gaat lopen. Wat gehard gaat worden is hier witter. De Hardingslijn (Hamon) zal een witte mistige lijn gaan vormen precies waar de wittere delen de donkere (grijze) delen raken.

Een overzicht van de werkzaamheden tot nu toe

Het harden (Yaki-iri)

Het staal wordt geleidelijk opgewarmd

Als het staal egaal op temperatuur is gekomen laait de smid het vuur pas goed op

De assistent van de smid zorgt voor de continue aanvoer van brandstof

Een vuur zo groot als dit geeft een intense hitte af.

Bijna hardingstemperatuur

Bij de juiste temperatuur wordt het zwaard in een vloeiende beweging naar de waterbak gebracht.

Vervolgens is het gehard

Het zwaard na het harden. Nu moet het worden schoongemaakt en bekeken of er scheuren of breuken zijn ontstaan (interne spanning) en of de gewenste effecten (hardingslijn/Hamon e.d.) zijn bereikt.